Τελευταίος (;) προορισμός για την ολόγλυφη, γυναικεία μορφή – άλλοτε ακρόπρωρο, σήμερα διακοσμητικό γλυπτό ιδιωτικής συλλογής – τα εργαστήρια συντήρησης του μουσείου Μπενάκη, όπου κατέπλευσε οδικώς, τον Ιανουάριο του 2015 για να λάβει εξειδικευμένη θεραπεία. Σε φυσικό σχεδόν μέγεθος, κατασκευασμένη από μονοκόμματο κορμό πεύκου, με πρόσθετα τα δύο χέρια και τα  άκρα του ενδύματος που ανεμίζουν, η πλωριά, ζωγραφιστή φιγούρα ταξίδεψε για πολλές δεκαετίες, σύμβολο και καλοτυχία για το καράβι, τους ανθρώπους και τα φορτία του. Πλήθος φθορές, απώλειες, σπασίματα, φροντισμένες ή πρόχειρες επιδιορθώσεις και επάλληλα στρώματα επιζωγραφίσεων, σύγχρονα με κάθε επισκευή και βάψιμο του σκαριού, μαρτυρούν τον πολυκύμαντο βίο της και την έννοια του καραβοκύρη να την διατηρεί αξιόπλοη, όσο γίνεται άφθαρτη στο χρόνο. Μέχρι και 11 ζωγραφικά στρώματα εντοπίσθηκαν κατά τη διάρκεια των εργασιών συντήρησής της, σε ποικιλία αποχρώσεων, ταιριαστών με το γούστο κάθε εποχής. Οι τρεις, πιο πρόσφατες από τις επεμβάσεις (γαλάζιοι, ροζ, χρυσαφί και ασημένιοι τόνοι στα ενδύματα και τα μαλλιά και οι συνδέσεις με βιομηχανικά καρφιά) θα πρέπει να  χρονολογηθούν στο δεύτερο μισό του 20^ου αι., ενώ είναι άγνωστο πότε ακριβώς και γιατί αποκαθηλώθηκε το «ακροστόλιον» από το σκαρί του, για να τραβηχτεί οριστικά στη στεριά. Απαιτήθηκαν περισσότερες από 1000 ώρες συντήρησης και αποκατάστασης με αξιοποίηση του συνόλου σχεδόν του εξοπλισμού του εργαστηρίου, ενώ 6 συντηρητές, πεπειραμένοι και εκπαιδευόμενοι, αφιέρωσαν τη σκέψη, τις προσπάθειες και τα δικά  τους μέσα, σε μια πολύμηνη διαδικασία, αντάξια ίσως σε όγκο με την παλιά φροντίδα, πάμπολλων, άγνωστων χεριών. Αυτή τη φορά, οι εργασίες περιελάμβαναν: μελέτη της σύνθετης στρωματογραφίας σε μικροδείγματα, σταθεροποίηση του ξύλου, στερέωση της προετοιμασίας και της ζωγραφικής, μηχανική αφαίρεση επιζωγραφίσεων μέσω μικροσκοπίου σε βάθος μέχρι και 8 επάλληλων στρωμάτων, αποσύνδεση επιμέρους τμημάτων, απομάκρυνση των νεότερων καρφιών και σταθεροποίηση των σωζόμενων αρχικών, επανασύνδεση μελών και σπασμένων τμημάτων και τεκμηρίωση των διαδικασιών. Η μουσειακή αισθητική αποκατάσταση, με δεδομένες τις εκτεταμένες απώλειες ή και τον εντοπισμό σπαραγμάτων μόνο από τα αρχικά χρώματα, αποδίδει μοιραία το γλυπτό με αρκετές επιφάνειες εκτεθειμένου ξύλου, με μεγαλύτερη όμως συνέπεια ως προς τη σύλληψη του λαϊκού τεχνίτη για τη νεανική, γυναικεία  μορφή, που είναι και η επικρατέστερη στα νεότερα ακρόπρωρα: ζωηροί τόνοι στη φορεσιά (πορτοκαλί, ώχρα, πράσινο, κόκκινο και σκούρο μπλε)  ωχρορόδινο δέρμα, τα δυο χέρια κοσμημένα με περικάρπιο, το αριστερό κινημένο, να δείχνει την πορεία ευθεία μπροστά, όμορφο πρόσωπο, κατάμαυρα κυματιστά μαλλιά, πιασμένα με ταινία, το χρώμα των ματιών -δυστυχώς- οριστικά χαμένο. Επόμενο, σύντομο ταξίδι της, η οίκαδε επιστροφή. Καλό της κατευόδιο…

Final (?) destination for the wood carved feminine figure – once a figurehead, now a decorative statue in a private collection – the conservation laboratory of the Benaki Museum, where it arrived in need of urgent treatment, in January 2015. Almost life sized, constructed of a single pine log, with the addition of the arms and the edges of the fluttering dress, this painted figure an adornment to the keel has traveled the seas for many decades, a symbol of good fortune for the ship, the crew and its cargo. Numerous wears and fractures, tentatively or flimsily repaired and successive layers of color, contemporary to each repair and re – painting of the ship, bear proof of the figures rough life and the painstaking efforts of the ship master to keep her seaworthy and, if possible, indestructible in time. Up to eleven paint layers were detected during conservation treatment, spanning in color to fit the taste of each era. The three, most recent, interventions (scarlet, pink, gold and silver shades on the draperies and the hair as well as the strengthening of joints with industrially made nails) date from the second half of the 20^th c., while it still remains unknown when and why this adornment was detached from the keel, to land permanently ashore. More than 1000 hours of treatment and restoration, exploitation of most of the laboratories equipment and the joint efforts of a team of six conservators – seniors and interns –  was necessary. The procedure which took many months to complete will hopefully prove worthy to the efforts of the myriad of unknown hands that took care of Her in the past. The treatment involved: meticulous study of the stratigraphy of the paint films for which the preparation of micro samples was required, stabilization of the wood, consolidation of the ground and the paint layers, mechanical removal of up to eight subsequent layers of overpaintings, detachment of certain wood members, removal of the contemporary nails and stabilization of the old ones, re-joining of the parts and documentation of the procedure. The restoration, due to the extensive losses and the detection of only fragments of the initial colors, has lead to a sculpture with extensive areas of revealed bare wood but more consistent to the intention of the folk craftsman and his perception regarding the young female figure which is the one prevailing in figureheads of latter years: lively shades for the draperies (orange, ochre, green red and dark blue), ochre-reddish skin, the hands adorned with bracelets, the left raised to indicate the tack ahead, a pretty face, black wavy hair held back with a ribbon, the color of the eyes – unfortunately – forever lost. Her next, short trip will be the return home. Farewell…