19th Century Ornamented Metal Trays from Greece and Turkey: Metallurgy and Provenance

Ζωγραφισμένοι δίσκοι του 19ου αιώνα από την Ελλάδα και την Τουρκία: Μεταλλουργία και Προέλευση. Δ. Κοτζαμάνη, Β. Κανταρέλου, Ι. Καρατάσιος, Μ. Ζαχαρία και Γ. Δ. Χρυσσικός.

Στα πλαίσια της έκθεσης «Η Τέχνη της Φιλοξενίας: Ζωγραφισμένοι δίσκοι του 19ου αιώνα από την Ελλάδα και την Τουρκία» που πραγματοποιήθηκε το 2013 στο Μουσείο Μπενάκη (ΜΜ),  το εργαστήριο συντήρησης του Μουσείου είχε την ευκαιρία να διερευνήσει τα μεταλλουργικά χαρακτηριστικά της υποδομής  δώδεκα  δίσκων από ιδιωτικές συλλογές και το Μουσείο Μπενάκη οι οποίοι ομαδοποιήθηκαν σε πέντε κατηγορίες σύμφωνα με τις αρχικές χρονολογικές εκτιμήσεις και υποβλήθηκαν σε διάφορες μεθόδους ανάλυσης. Οι δίσκοι διαχωρίστηκαν σε δύο βασικούς τύπους. Στον πρώτο, ανήκουν οι δίσκοι που είναι κατασκευασμένοι από δύο συγκολλημένα τμήματα μετάλλου με διάτρητες λαβές ενώ στον δεύτερο, η βάση και τα τοιχώματα αποτελούν ένα ενιαίο σύνολο με ξεχωριστά προσαρμοσμένα χερούλια. Για την μορφοποίηση των παλαιότερων δίσκων είχε εφαρμοσθεί η παραδοσιακή εν θερμώ σφυρηλάτηση ενώ για τους πιο σύγχρονους, χρησιμοποιήθηκε ο κύλινδρος σε συνδυασμό με σφυρηλάτηση ή εμπίεση, σε ειδικές μήτρες και πρέσες ατμού. Τα περισσότερα αντικείμενα είχαν κατασκευασθεί από σφυρήλατο σίδηρο προερχόμενο από χυτοσίδηρο που συλλέχθηκε σε υψικάμινο.  Ο εξευγενισμός του σιδήρου εκτιμήθηκε μόνο για τους νεότερους δίσκους. Επίσης ο σίδηρος είχε παραχθεί υπό την καύση ορυκτών υλών παρότι ο ξυλάνθρακας χρησιμοποιείτο ακόμα την ίδια περίοδο. Γινόταν συνειδητή προσθήκη συλλιπάσματος μαγγανίου (στο σίδηρο των νεότερων δίσκων) ώστε να εξουδετερωθεί η κακή επίδραση των οξειδίων και ιδίως του θείου βελτιώνοντας τις ιδιότητες του μετάλλου καθώς και κραμάτωση με άλλα μέταλλα (στον πολύ πιο σύγχρονο σίδηρο) με στόχο την αύξηση της αντοχής του στη φθορά, στη διάβρωση και στη θερμοκρασία. Τέλος, τα άλλα τμήματα κατασκευασμένα από ορείχαλκο ή σίδηρο καθώς και τα διακοσμητικά στοιχεία συγκεκριμένων κατηγοριών όπως οι χάλκινες στεφάνες και οι τεχνικές επιμετάλλωσης φαίνεται να ακολουθούν τη βιομηχανική εξέλιξη της σιδερένιας υποδομής. Τα συμπεράσματα αυτά σε συνδυασμό με προηγούμενα αρχαιομεταλλουργικά δεδομένα και επιστημονικές μελέτες (ειδικά της σκωρίας), όπως επίσης και με ιστορικές πληροφορίες, εκτιμούν ότι τα μέταλλα που χρησιμοποιήθηκαν για τους περισσότερους  δίσκους πιθανότατα έχουν παραχθεί στη δυτική Ευρώπη, αν και οι πρώτες ύλες θα μπορούσαν να προέρχονται από διαφορετικές πηγές.

Originating in the exhibition “Rituals of hospitality: Ornamented trays of the Nineteenth Century in Greece and Turkey,” in 2013, the conservation department of the Benaki Museum (BM) had the opportunity to investigate the metallurgical features of the metalware substrate. Twelve trays on loan from private collections and the BM, were grouped in five categories according to some early date assessments and subjected to several examination method analysis. The trays revealed one stylistic type manufactured from two pieces of metal and cut out handles and another made in one piece with separately made handles. Forging was the primary method for forming but rolling and simple or steam hammer presses were used too. Most of the trays were made of wrought iron produced from cast iron with the blast furnace. However the process of refining cast iron, was not estimated for the earlier-dating trays. The study also revealed iron smelting with fossil fuels although charcoal was still in use in this period, the deliberate incorporation of manganese for its deoxidizing and desulfurizing properties and in some cases the alloying of cast iron for better resistance to wear, corrosion and heat. Finally the other parts produced in brass or iron and ornamental features of particular categories such as the copper ring and plating techniques seem to follow the industrial development of the iron base. These data along with previous archaeometallurgical evidence, scientific examination (especially of the slag) and together with the historical information, indicate that the metals used for most of the trays  have been originally produced in west Europe, although the supply of materials could have depended on different sources. 

Poster Ornamented metal trays

Accelerated Ageing of Acrylic, Cyclohexanone-Based and Urea-Aldehyde Polymers Used in Paintings Conservation

Farmakalidis H.V., Douvas, A.M. Karatasios, I. Sotiropoulou S., Boyatzis S., Argitis P., Chryssoulakis Y., Kilikoglou V. Accelerated Ageing of Acrylic, Cyclohexanone-Based and Urea-Aldehyde Polymers Used in Paintings Conservation. International Symposium on  Archaeometry (ISA), 15 – 21 May 2016, Kalamata, Greece.

Natural resins have been used for centuries as varnishes on painted artifacts. During the 1950’s, synthetic polymers were introduced in paintings conservation due to their superior resistance to degradation, while presenting optical properties comparable to those of traditionally used natural resins. However, after prolonged service times, these polymers also undergo deterioration. The objective of this research is to assess the durability and workability of four commonly used polymers after accelerated ageing, in order to finally estimate their service life using a combination of analytical techniques. Among the polymers which are commonly used in paintings conservation, Paraloid B72, Primal AC33 (both acrylic resins), Ketone Resin N (a cyclohexanone-based resin) and Laropal A81 (a urea-aldehyde resin) were selected for this study. Accelerated ageing parameters involved relatively high temperature levels, daylight radiation and high humidity levels. An analytical methodology was established aiming at the study of molecular changes in the artificially aged materials in the form of films (using FT-IR and UV-Vis spectroscopy), and the impact of these changes on their film surface morphology (Scanning Electron Microscopy, SEM), on their solubility (solubility and swelling tests) and on colour changes (spectro-colorimetry). The results provided information on the polymers’ degradation mechanisms and their possible products as a result of accelarated ageing. More specifically, the two acrylic polymers and the aldehyde resin were found highly stable with regard to their molecular condition, as compared to the cyclohexanone-based polymer, while all four polymers displayed changes in their colour and film thickness. Morphological examination with SEM revealed features (such as cracking) on the polymer films, which significantly limit their use under unstable environmental conditions. Furthermore, the role of common inorganic additives (such as TiO2) in the commercially available materials was investigated by comparing their performance with the presence and absence of TiO2.

http://isa2016.uop.gr/

Poster ISA 16

Dilemmas in Conservation of Modern and Contemporary Art: The case of Chryssa’s «Newspaper Portfolio»

Στο συνέδριο με θέμα «Η συντήρηση της πολιτιστικής κληρονομιάς: προκλήσεις και επαναπροσδιορισμοί», που πραγματοποιείται στις 25-29 Μαΐου 2015 στην Αθήνα στο χώρο της Τεχνόπολης στο Γκάζι και στο Νέο Μουσείο Ακρόπολης ο Βασίλης Αργυράτος και η Φωτεινή Φραγκάκη συμμετέχουν με ανακοίνωση τοίχου, με τίτλο «Dilemmas in Conservation of Modern and Contemporary Art: The case of Chryssa’s «Newspaper Portfolio».

POSTER_FRAGKAKI-ARGYRATOS

 

The selection of the gap-filling material for the conservation of a Chinese Shang Dynasty Bronze vase

H Κυριακή Τσιριτά απόφοιτη του Α.Τ.Ε.Ι. Αθήνας, παρουσίασε τη πτυχιακή της εργασίας της οποίας εισηγήτρια είναι η Δ. Κοτζαμάνη, σε poster, στο συνέδριο του IIC με θέμα Conservation and the Applied Art που πραγματοποιήθηκε το Σεπτέμβριο του 2012 στην Βιέννη με τίτλο The selection of the gap-filling material for the conservation of a Chinese Shang Dynasty Bronze vase, αντικείμενο που είχε δοθεί στο εργαστήριο για συντήρηση από ιδιωτική συλλογή (κ. Χριστοφορίδη).

Thesis image 008

Παρασκευή δοκιμίων από paraloid B72, 10% κ.β και microballoons σε αναλογία 2:1, σύμφωνα με το μεταλλικό πρότυπο, για τη δοκιμασία της σκληρομέτρησης με σκληρόμετρα τύπου Shore και αντοχής σε εφελκυσμό με τη συσκευή τύπου Instron 1121. Το κινέζικο βάζο κατά το στάδιο της συμπλήρωσης εποξειδικό στόκο milliput. Η τελική κατάσταση του αντικειμένου.

Thesis image 09 Thesis image 10

Works of Art: Conservation Science Today

Το Εργαστήριο Συντήρησης Ζωγραφικών Έργων συμμετείχε στο συνέδριο «Works of Art: Conservation Science Today» που διοργανώθηκε στη Θεσσαλονίκη από το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης και την Ανώτατη Εκκλησιαστική Ακαδημία της Θεσσαλονίκης με τις εξής παρουσιάσεις:

Οι Ελένη Βερόνικα Φαρμακαλίδου, Δημήτρης Λαμπάκης και Ιωάννης Καραπαναγιώτης,  με ανακοίνωση τοίχου με θέμα, Multi-analytical Investigation of Icons from the Cretan School.

Οι Βίκυ Κανταρέλου, Καλυψώ Μιλάνου, Χρύσα Βουρβοπούλου, Λένα Βρανοπούλου, Αλεξάνδρα Καλλιγά με ομιλία με θέμα Combined non-destructive analysis on two icons attributed to the 15th century painter Angelos.

Οι Στέργιος Στασινόπουλος και Ελένη-Βερόνικα Φαρμακαλίδου με ομιλία με θέμα, The methodology of the conservation of icons and paintings on wooden panel support: case treatment studies in the Conservation Laboratory of the Benaki Museum.

Elemental Tagging Technology for the Authentication of Artworks.

Συμμετοχή στο διεθνές συνέδριο του IIC που πραγματοποιήθηκε στην Κωνσταντινούπολη.

Paschalis, V., Aloupi, E., Aslani, I., Karydas, A.G. Elemental Tagging Technology for the Authentication of Artworks. IIC Congress, Conservation and the Eastern Mediterranean, Istanbul, September 20-24, 2010.

https://www.iiconservation.org/node/1447

Tess IIC

Investigation of painting materials and identification of pigments in the work of Nikos-Hadjikyriakos-Ghikas.

Συμμετοχή με ανακοίνωση τοίχου στο διεθνές συνέδριο του IIC που πραγματοποιήθηκε στην Κωνσταντινούπολη. Αφορά τις αναλύσεις που πραγματοποιήθηκαν σε υλικά ζωγραφικής που βρέθηκαν στο εργαστήριο του Ν.Χ. Γκίκα καθώς και σε δύο έργα του που ανήκουν στη συλλογή του Μουσείου Μπενάκη. Για τις αναλύσεις συνεργάστηκαν το Α.Τ.Ε.Ι. Αθήνας, το Ε.Κ.Ε.Φ.Ε Δημόκριτος και το Μουσείο Μπενάκη.

Spachou V., Kantarelou V., Karydas A.G., Paschalis V., Alexopoulou A., and Boyatzis S. Investigation of painting materials and identification of pigments in the work of Nikos-Hadjikyriakos-Ghikas. IIC Congress, Conservation and the Eastern Mediterranean, Istanbul, September 20-24, 2010.

https://www.iiconservation.org/node/1462

Poster ICOM_Istanbul2010

Elemental Tagging Technology for the Authentication of Artwork

Paschalis, V., Aloupi, E., Aslani, I., Karydas, A.G. Elemental Tagging Technology for the Authentication of Artwork. Forum Conservation, Sofia, April 24-28, 2009.

Τάματα: Μέταλλο, τεχνική, φθορά και προτάσεις για τη συντήρησή τους

Η Βάια Παπαζήκου, απόφοιτη του Α.Τ.Ε.Ι. Αθήνας, παρουσίασε το 2008 τη πτυχιακή της εργασίας με θέμα Τάματα: Μέταλλο, Τεχνική, φθορά και προτάσεις για τη συντήρησή τους, και η οποία συνυπογράφει μαζί με τις Δ. Κοτζαμάνη και Ι. Ασλάνη τη μελέτη με τίτλο Τα ασημένια Τάματα της συλλογής Παϊδούση από το Μουσείο Μπενάκη: χαρακτηρισμός της σύστασης και τεχνικά ζητήματα, η οποία παρουσιάστηκε σε ανακοίνωση τοίχου στο 4ο συνέδριο αρχαιομετρίας.

Thesis image 06a Thesis image 06b

Επάνω το τάμα με αρ. ευρ. 37141 με τη μορφή χεριού, και κάτω πλάγια τομή δείγματος αυτού (200x) όπου διακρίνονται συμπιεσμένοι και αρκετά επιμηκυμένοι. κρύσταλλοι κόκκινου και άσπρου χρώματος που αποδίδονται σε χαλκό και άργυρο αντίστοιχα. Η όψη αυτή σχετίζεται με μικροδομές αντικειμένων που η επιφάνειά τους έχει υποστεί εμπλουτισμό.

Thesis image 08

Λεπτομέρεια από την επιφάνεια του τάματος με αρ. ευρ. 36641 η οποία είναι διακοσμημένη με διαφορετικής απόληξης εργαλεία κρούσης.

The new external ion-beam station at the Demokritos Tandem 5.5 MV accelerator: A unique analytical tool in the fields of cultural heritage and environmental science

Ανακοίνωση στο 17ο συμπόσιο της Ελληνικής Εταιρίας Πυρηνικής Φυσικής με θέμα τη χρήση του επιταχυντή σωματιδίων στην διερεύνηση αντικειμένων της πολιτιστικής κληρονομιάς.

D. Sokaras, S. Karabagia, E. Bistekos, L. Georgiou, J. Salomon, M. Bogovac, A. Lagoyannis, S. Harissopulos, V. Kantarelou, E. Aloupi, I. Aslani, V. Paschalis and A.G. Karydas. The new external ion-beam station at the Demokritos Tandem 5.5 MV accelerator: A unique analytical tool in the fields of cultural heritage and environmental science. Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων, 30-31 Μαΐου 2008.

Iwanninanew

Συμμετοχή στο διεθνές forum για τη συντήρηση στη Σόφια, Βουλγαρία.

Συμμετοχή με ανακοίνωση τοίχου στο διεθνές forum για τη συντήρηση που πραγματοποιήθηκε στη Σόφια της Βουλγαρίας.

Aloupi, E., Paschalis, V., Aslani, I., Karydas, A.G. Adoration of the Magi, by Domenicos Theotokopoulos. Identification of pigments by implementation of non destructive physicochemical techniques. Forum Conservation, Sofia, April 11-19, 2008

Poster_bulgaria_01